การวิเคราะห์ปัจจัยประเด็นความยากจน การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน และอาชีวศึกษา ของหมู่บ้านและกลุ่มนักเรียนเปราะบางตัวอย่างในจังหวัดน่าน

น่านเป็นจังหวัดป่าต้นน้ำของแม่น้ำน่านซึ่งนับเป็นมวลน้ำที่มากที่สุดของแม่น้ำเจ้าพระยา โดยคิดเป็นประมาณร้อยละ 40 เป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญแห่งหนึ่งของประเทศ และเป็นแหล่งการเกษตรอีกจังหวัดหนึ่งของไทย ด้วยภูมิอากาศที่เย็นกว่าหลายพื้นที่ในประเทศ จึงสามารถปลูกไม้เมืองหนาวได้หลากหลาย แต่ปัจจุบันพื้นที่ป่าถูกบุกรุก ส่วนหนึ่งทำเป็นพื้นที่ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กลุ่มคนส่วนหนึ่งของจังหวัดพยายามผลักดันการพัฒนาที่มีความยั่งยืนและนำรายได้สู่คนในท้องถิ่นมากขึ้น อย่างไรก็ดี ยังขาดการศึกษาอย่างเป็นระบบถึงปัจจัยของการกระทำบางอย่าง ซึ่งหลายประเด็นเกี่ยวข้องกับความยากจนทำให้ประชาชนบางส่วนปฏิบัติไปเช่นนั้น พื้นที่น่านหลายส่วนเป็นภูเขาเข้าถึงยาก และเป็นที่อยู่ของคนพื้นเมืองบางกลุ่ม มีความเปราะบางเป็นพิเศษ และต้องการความใส่ใจในและให้การเข้าถึงความช่วยเหลือต่างๆ

            ดังที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นว่าจังหวัดน่านนั้นมีความหลากหลายของกลุ่มคน ในงานวิจัยนี้จะเน้นประชากรบางกลุ่มเท่านั้น โดยงานวิจัยแรกเป็นการศึกษาเกี่ยวกับชุมชนในพื้นที่สูง เน้นการศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อบัญชีครัวเรือนและสภาวะหนี้สิน โครงการที่ 2 ศึกษาเกี่ยวกับการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะที่หมู่บ้านสะปัน และหมู่บ้านบ่อหลวง ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่ยังมีความเป็นธรรมชาติ และหากไม่ได้รับการดูและรักษาที่ดี อาจทำให้เสน่ห์ทางธรรมชาติเหล่านั้นหายไปและไปยั่งยืนต่อชุมชน ปัจจุบันเริ่มมีนักลงทุนจากภายนอกหาผลประโยชน์จากการท่องเที่ยวและละเลยการดูแลทรัพยากรธรรมชาติของท้องถิ่น โครงการที่ 3 เป็นโครงการที่ศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยและสถานะของนักเรียนที่ตกออก โดยเฉพาะนักเรียนระดับ ปวช. จะเป็นการทอดบทเรียนของนักเรียนที่มีความเปราะบางเป็นพื้นฐานเดิม เพื่อจะได้วางแนวนโยบายเกี่ยวกับนักเรียนกลุ่มนี้ต่อไปในอนาคต นักเรียนกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ติดตามค่อนข้างยากเนื่องจากไม่อยู่ในฐานข้อมูลระบบการศึกษาเพราะตกออกไปกลางคัน จึงเป็นการศึกษาจากกรณีต่าง ๆ แทนการศึกษาโดยอิงหลักการทางสถิติทั่วไปที่ใช้ใช้ข้อมูลจำนวนมาก และ/หรือเป็นการวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) เป็นหลัก

            โครงการทั้ง 3 นี้ เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการศึกษาเพื่อการยกระดับรายได้ ความตระหนักรู้และปัจจัยต่อการศึกษาซึ่งอาจส่งผลต่ออาชีพและรายได้ และศึกษาเฉพาะกับประชากรบางกลุ่ม เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาเพื่อป้องกันปัญหาอื่น ๆ ของสังคมที่ตามมาในอนาคต และผลจากชุดโครงการวิจัยนี้จะนำเสนอต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของกรอบวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) ต่อไป อย่างไรก็ดี เนื่องจากสถานการณ์ COVID-19 และ/หรือ งบประมาณที่จำกัด อาจนำเสนอต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้ในวงจำกัด