การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพื่อการพัฒนาเกษตรคาร์บอนต่ำของไทย (ปีที่ 2)

การดำเนินการสู่เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอนและการปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ ได้ถูกขับเคลื่อนอย่างเข้มข้น ทั้งในช่องทางที่เป็นทางการผ่านหน่วยงานของรัฐและช่องทางภาคเอกชนที่เป็นผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมต่างๆทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งการที่จะบรรลุเป้าหมายดังกล่าว นำไปสู่สังคมคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน จำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคเศรษฐกิจ รวมถึงภาคการเกษตรด้วย

ภาคการเกษตรของไทยเป็นภาคเศรษฐกิจหลักของประเทศ ทั้งในแง่ของการที่ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพเป็นเกษตรกร และในแง่ของห่วงโซ่การผลิต ที่ภาคการเกษตรเป็นต้นทางและแหล่งวัตถุดิบที่สำคัญของสินค้า อุตสาหกรรม ผลิตภัณฑ์ พลังงานหรือเชื้อเพลิงชีวภาพต่าง ๆ หากไม่สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคการเกษตรได้แล้ว ย่อมเป็นการยากที่จะลดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่องต่าง ๆ ได้ ซึ่งจากการศึกษาที่ผ่านมา พบว่ามากกว่า 70% ของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตลอดห่วงโซ่อุปทานของสินค้าและผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นในส่วนของขั้นตอนการเพาะปลูกของเกษตรกร อย่างไรก็ตามข้อมูลการปล่อยและแนวทางการลดการปล่อยในขั้นตอนการเพาะปลูกนั้น นับว่ายังไม่ขาดอยู่อีกมากในพืชเศรษฐกิจชนิดต่างๆในประเทศไทย จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนในการกำหนดการปล่อยระดับอ้างอิงหรือ baseline emission และลำดับต่อมาจำเป็นต้องแสวงหามาตรการในการลดการปล่อย การตั้งเป้าหมายการลดการปล่อยที่เหมาะสม และการดำเนินการในระดับพื้นที่เพื่อบูรณาการการลดก๊าซเรือนกระจกกับแนวทางการพัฒนาที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ต่อไป

ชุดโครงการนี้ เป็นการดำเนินการต่อเนื่องจากแผนงานเดิมที่วางไว้ ซึ่งด้วยลักษระของการเพาะปลูกทางการเกษตรที่ใช้เวลาในการเพาะปลูกแต่ละรอบแตกต่างกันไปในแต่ละชนิดพืช โดยบางชนิดอาจใช้เวลาท้งปีหรือมากกว่า ชุดโครงการจึงจำเป็นต้องออกแบบการวิจัยให้เป็นโครงการต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 3 ปี ทั้งนี้เพื่อให้สามารถรวบรวมข้อมูลที่ครอบคลุมกิจกรรมการเพาะปลูก ได้ข้อมูลเพียงพอเพื่อวิเคราะห์ผลให้มีความถูกต้องและน่าเชื่อถือประกอบด้วย 2 โครงการย่อย คือ 1) การลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ (Carbon footprint) ในห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลในระยะการปลูก ด้วยการประยุกต์ใช้ Biochar ตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างยั่งยืน และ 2) ศักยภาพในการลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของการปลูกข้าวเชิงพื้นที่ในระดับตำบล  จากการทวนสอบการประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ด้วยการใช้แอปพลิเคชัน SMART GHG โดยเริ่มดำเนินงานในปีงบประมาณ 2566 เป็นต้นไปโดยในปีที่ 1-2 กิจกรรมวิจัยส่วนใหญ่เป็นการตรวจวัดภาคสนาม การพัฒนา emission factor ที่สะท้อนลักษณะของพื้นที่ ในปีที่ 2-3 นอกจากการตรวจวัดที่ต่อเนื่องแล้ว จะเพิ่มการทดสอบมาตรการการลดก๊าซเรือนกระจก การวิเคราะห์ศักยภาพการลดการปล่อย และปริมาณการปล่อยต่อหน่วยการผลิต

เมื่อโครงการสิ้นสุด คาดว่าจะสามารถสร้างองค์ความรู้ใหม่และตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติจำนวน 2 ฉบับ (ในปีงบประมาณ 2567) รวมตลอด 3 ปี 6 ฉบับ ค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emission factor) ที่สะท้อนลักษณะการเพาะปลูกเชิงพื้นที่ และเครือข่ายเกษตรกรที่มีความรู้ความเข้าใจความสำคัญในการจัดการการเพาะปลูกที่สอดคล้องกับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และแนวคิดเรื่องความเป็นกลางทางคาร์บอน/การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์