การจัดทำแนวทางการจัดการฝุ่น PM2.5 โดยการวิจัยการเกิดอนุภาคทุติยภูมิ (Secondary Aerosol Formation) จากการใช้ระบบแบบจำลองการจัดการคุณภาพอากาศ ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล

มลภาวะทางอากาศกลับมาเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ประชาชนทั่วโลกกำลังให้ความสำคัญเป็นลำดับต้น ๆ โดยเฉพาะมลภาวะจากฝุ่น PM2.5 เนื่องจากมีผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพมนุษย์ โดยเฉพาะในพื้นที่เมืองหรือมหานครที่มีประชากรที่ต้องสัมผัสกับมลพิษทางอากาศเป็นจำนวนมาก ดังปรากฏในรายงานขององค์การอนามัยโลกที่ได้ประเมินไว้ว่ามีผู้เสียชีวิตก่อนวัยอันควรทั่วโลกจำนวนประมาณ 4.2 ล้านคนที่มีสาเหตุมาจากมลภาวะทางอากาศ โดยเฉพาะจากโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดตีบในสมอง โรคทางเดินหายใจ โรคมะเร็งปอด และโรคปอดอักเสบเฉียบพลันสำหรับเด็กเล็ก ในกรณีของประเทศไทย ปัญหาหมอกควันที่เกิดจากความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM10, PM2.5) ที่อยู่ในปริมาณสูงเกินค่ามาตรฐาน ส่วนใหญ่จะพบได้ในช่วงฤดูแล้งของทุก ๆ ปี ในพื้นที่ภาคเหนือ และในกรุงเทพมหานครฯ และปริมณฑล ซึ่งเป็นพื้นที่ปัญหาดังกล่าวมีความรุนแรงขึ้นในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา วิธีการหรือแนวทางที่ใช้ในการแก้และ/หรือบรรเทาปัญหามลภาวะทางอากาศ ที่ใช้แพร่หลายในระดับสากล คือการลดการระบายมลพิษที่แหล่งกำเนิด โดยมีการวางแผนนโยบายและการจัดลำดับความสำคัญ โดยใช้ฐานข้อมูลบัญชีการระบายมลพิษ ในรูปแบบที่คล้ายคลึงกับบัญชีการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งเป็นมลพิษทางบรรยากาศที่ทุกประเทศที่อยู่ภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจัดทำส่งต่อ UNFCCC ในการนี้ ประเทศที่ใช้ข้อมูลบัญชีการระบายมลพิษในการแก้ปัญหามลภาวะทางอากาศจนประสบความสำเร็จ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป ประเทศจีน เป็นต้น จากการศึกษาความสำเร็จในการแก้ปัญหามลภาวะทางอากาศด้วยการใช้ฐานข้อมูลบัญชีการระบายมลพิษในประเทศดังกล่าว พบว่าฐานข้อมูลนี้ต้องเชื่อมต่อแหล่งกำเนิดในภาคเศรษฐกิจและสังคมต่าง ๆ เข้าด้วยกันแบบบูรณาการ เพื่อให้สามารถจัดลำดับความสำคัญของแต่ละแหล่งกำเนิด ส่งผลให้แก้ปัญหาได้อย่างตรงจุดแบบเบ็ดเสร็จและทันต่อเวลา นอกจากนี้ ฐานข้อมูลบัญชีการระบายมลพิษดังกล่าว ยังสามารถใช้เป็นข้อมูลป้อนเข้าแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ด้านคุณภาพอากาศ เพื่อศึกษาผลกระทบที่แหล่งกำเนิดมลพิษต่าง ๆ มีต่อคุณภาพอากาศได้ รวมถึงศึกษาผลกระทบด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและคุณภาพอากาศ จากการลดการปลดปล่อยมลพิษทางอากาศและก๊าซเรือนกระจกร่วมกันอีกด้วย อนึ่ง เนื่องจากฝุ่น PM2.5 เป็นทั้งมลพิษปฐมภูมิ ที่เกิดจากการปล่อยโดยตรงจากแหล่งกำเนิด และทุติยภูมิจากการรวมตัวของสารตั้งต้น (Precursors) จึงจำเป็นที่จะต้องมีทั้งบัญชีการระบายฝุ่น PM2.5 ปฐมภูมิ และของมลพิษที่สามารถเป็นสารตั้งต้นก็ให้เกิดฝุ่น PM2.5 ได้อีกด้วย คณะผู้วิจัยจึงขอนำเสนอโครงการการจัดทำแนวทางการจัดการฝุ่น PM2.5 โดยการวิจัยการเกิดอนุภาคทุติยภูมิ (Secondary Aerosol Formation) จากการใช้ระบบแบบจำลองการจัดการคุณภาพอากาศ ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งระบบที่จะจัดทำขึ้นนี้จะเป็นระบบฐานข้อมูลบัญชีการระบายมลพิษทางอากาศในปัจจุบัน และข้อมูลการคาดการณ์การระบายมลพิษเหล่านี้ในอนาคต ที่สามารถใช้สนับสนุนการตัดสินใจในการแก้ปัญหามลภาวะทางอากาศจาก PM2.5 ของประเทศไทยได้อย่างยั่งยืน เนื่องจากรู้ถึงแหล่งกำเนิด PM2.5 หลัก และมลพิษที่สามารถเป็นสารตั้งต้นก็ให้เกิดฝุ่น PM2.5 ทุติยภูมิ ส่งผลให้จำนวนวันที่ความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 ในบรรยากาศมีค่าเกินค่ามาตรฐานรายวันของประเทศไทย (50 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร) ลดลงและมีค่าเป็นศูนย์ภายใน 5 ปี