การผลิตและใช้เชื้อเพลิงจากกากตะกอนน้ำเสียเพื่อทดแทนถ่านหิน ในอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารทะเล

อุตสาหกรรมผลิตและแปรรูปอาหารทะเลของประเทศไทยมีขนาดใหญ่ระดับโลก โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์จากปลาทูน่า ประเทศไทยส่งออกปลาทูน่าแปรรูปมีสัดส่วน 39% ของมูลค่าการส่งออกทูน่าของโลก และประเทศไทยยังเป็นประเทศผู้นำเข้าปลาทูน่าแช่แข็งอันดับที่ 1 ของโลก (43% ของปริมาณการนำเข้าปลาทูน่าแช่แข็งของโลก)  ด้วยปริมาณกำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้น ตอบสนองความต้องการจากทั่วโลก ประกอบกับแนวโน้มการเจริญเติบโตของกลุ่มอุตสาหกรรมตามที่ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ  ทำให้กลุ่มอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารทะเลนี้ มีแนวโน้มที่จะใช้พลังงานและผลิตของเสียจากกระบวนการเพิ่มมากขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ในปีที่ผ่านมา นักวิจัยได้ศึกษาข้อมูลการใช้พลังงานของโรงงานแปรรูปอาหารทะเลขนาดใหญ่ในจ.สมุทรสาคร และจ.สงขลา พบว่าโรงงานมีการใช้ถ่านหินนำเข้า (Bituminous) เป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไอน้ำสำหรับกระบวนการผลิต ทำให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจำนวนมหาศาลทั้งจากกิจกรรมการขนส่งถ่านหินและการเผาไหม้ถ่านหินอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้     นอกจากนี้ ยังพบว่าในแต่ละวัน กระบวนการผลิตทำให้เกิดกากตะกอนน้ำเสียจำนวนมาก (มากถึง 10 ตัน/วันสำหรับโรงงานขนาดใหญ่ 1 โรง) ซึ่งในปัจจุบัน กากตะกอนน้ำเสียนี้ ถูกส่งไปกำจัดยังหลุมฝังกลบขยะอุตสาหกรรม โดยไม่มีการนำกลับมาใช้ใหม่ คณะนักวิจัยได้วิเคราะห์องค์ประกอบของกากตะกอนน้ำเสียนี้ และพบว่ามีค่าความร้อนสูงถึง 20 เมกะจูลล์/กิโลกรัมของกากตะกอนแห้ง   จึงมีแนวคิดที่จะนำกากตะกอนน้ำเสียนี้ มาใช้ประโยชน์ทางด้านพลังงาน โดยการนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงทดแทนเชื้อเพลิงถ่านหินนำเข้า   คณะนักวิจัยจึงได้ศึกษาแนวทางการใช้ประโยชน์กากตะกอนน้ำเสียเบื้องต้น โดยได้วิเคราะห์คุณสมบัติทางเชื้อเพลิงของกากตะกอนน้ำเสีย, ดำเนินการทดสอบการทำให้แห้งด้วยลมร้อน และได้ทดสอบประสิทธิภาพการเผาไหม้ในเตาเผาระดับห้องทดลอง  อย่างไรก็ตาม ยังมีประเด็นที่จำเป็นต้องศึกษาเพิ่มเติม เพื่อให้สามารถใช้เชื้อเพลิงกากตะกอนน้ำเสียนี้ ในระดับอุตสาหกรรมได้จริง  อย่างไรก็ตาม ผลการทดลองเบื้องต้น ชี้ให้เห็นถึงความเป็นไปได้ที่จะพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตและใช้เชื้อเพลิงทดแทนจากกากตะกอนนี้ ให้ใช้งานประโยชน์จริง และเป็นที่ยอมรับแพร่หลายทั่วประเทศ