ระบบกกลูกหมูดำระยะดูดนมสำหรับชุมชนบ้านปิพอ ตำบลแม่ตื่น อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่

ชุมชนถิ่นทุรกันดารบ้านปิพอ ตำบลแม่ตื่น อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียใหม่ ตั้งอยู่ที่เส้นรุ้ง 17 องศาเหนือ เส้นแวง 98 องศาตะวันออก พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 900 เมตร เป็นชุมชนที่ยังไม่มีกระแสไฟฟ้าเข้าถึง บ้านปิพอมีจำนวนประชากร 58 ครัวเรือน รวม 277 คน ชาวบ้านในชุมชนมีความเป็นอยู่ที่ยากจน มีรายได้ประมาณ 39,000 บาทต่อครัวเรือนต่อปี วิถีชีวิตประจำของชาวบ้าน คือ ทำการเกษตร/ปศุสัตว์แบบดั้งเดิม เช่น ปลูกข้าวไร่ ปลูกข้าวนา ปลูกพืชผักสวนครัว เลี้ยงหมูดำ เลี้ยงไก่ เลี้ยงวัว เป็นต้น

การเลี้ยงหมูดำมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตเป็นอย่างมาก นอกเหนือจากการบริโภค/จำหน่ายแล้ว หมูดำยังมีความสำคัญในการใช้ประกอบพิธีกรรมต่างๆ เช่น พิธีแต่งงานของชนชาวกระเหรี่ยง (ใช้หมูดำขุน) เป็นต้น จะเห็นว่าหมูดำเป็นแหล่งอาหารโปรตีนที่มีความต้องการบริโภคสูงมาก แต่การผลิตหมูดำในพื้นที่ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการ แต่ละครัวเรือนชุมชนบ้านปิพอต้องการบริโภคหมูอย่างน้อย 4 ตัวต่อปี แต่ผลิตได้เพียง 2 ตัวต่อครัวเรือนต่อปี ซึ่งต้องพึ่งพาการนำเข้าจากนอกพื้นที่คิดเป็นมูลค่าประมาณ 377,000 - 580,000 บาท สาเหตุที่ผลิตหมูได้น้อยกว่าความต้องการเนื่องจากการเลี้ยงลูกหมูระยะดูดนมมีอัตราการรอดต่ำคือ ≤ 50% (ประมาณ 5 ตัวต่อครอกที่รอด) สาเหตุที่มีอัตราการรอดต่ำเนื่องจากลูกหมูต้องการอุณหภูมิกกประมาณ 30-32 °C (สำหรับแม่หมู อุณหภูมิที่เหมาะสมประมาณ 25-28 °C) แต่สภาวะอุณหภูมิของบ้านปิพอมีการเปลี่ยนแปลงมากในแต่ละฤดูและในแต่ละช่วงเวลาของกลางวัน-กลางคืน ซึ่งลักษณะการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิดังกล่าวจะคล้ายกับของอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ดังแสดงในตารางที่ 1 ซึ่งแสดงอุณหภูมิต่ำสุดเฉลี่ย และสูงสุดเฉลี่ยในฤดูร้อน (มี.ค.-เม.ย.) ฤดูฝน (พ.ค.-ต.ค.) และฤดูหนาว (พ.ย.-ก.พ.) นอกจากนี้อุณหภูมิในแต่ละคืนตั้งแต่ 17.00 – 7.00 น. ในช่วงฤดูหนาวจะแตกต่างกันประมาณ 10-15 °C

      ตารางที่ 1 อุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุด-สูงสุดอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ปี 2564

ที่มา : https://th.weatherspark.com ค้นเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม 2565

ด้วยเหตุนี้จึงต้องการออกแบบระบบกกลูกหมูดำระยะดูดนม เพื่อเพิ่มอัตราการรอดของลูกหมูจาก ≤ 50 % เป็น 70 % ในฤดูฝนและฤดูหนาว สำหรับให้เพียงพอต่อการนำไปบริโภค และประกอบพิธีกรรม เพื่อลดการนำเข้าจากภายนอกชุมชน ทำให้ชุมชนพึ่งพาตนเองได้

    การออกแบบระบบกกลูกหมูจะเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ โดยจะออกแบบระบบกกลูกหมูสำหรับแม่หมูดำ 1 ตัว และลูกหมูดำ 10-12 ตัว จากการทบทวนผลงานวิจัยที่ผ่านมาทำให้ประเมินได้ว่าปริมาตรของคอกรวมทั้งพื้นที่ตั้งเตาให้ความร้อนควรเป็น 2.4 x 2.4 x 0.6 เมตร โดยปริมาตรดังกล่าวควรเป็นระบบใกล้เคียงระบบปิด และจากการทบทวนผลการวิจัยเรื่องเตาชีวมวล ทำให้สามารถดัดแปลงเตาดังกล่าวมาใช้ในงานวิจัยนี้ โดยเตาที่จะออกแบบควรให้ความร้อนได้ประมาณ 12 ชม. โดยไม่มีการเติมเชื้อเพลิง เนื่องจากเตาดังกล่าวจะใช้ในช่วงเวลากลางคืน (17.00 – 07.00 น.) ของฤดูฝนและฤดูหนาว